Een kat heeft een schaargebit. Dit houdt in dat de kiezen puntig en scherp zijn en geen kauwvlak hebben. Een kat gebruikt zijn kiezen vooral om vlees in stukken te “scheuren” en daarbij slikt hij relatief grote stukken vlees door. Het is dus niet raar dat een kat weinig kauwt op het voedsel dat wij hem aanbieden, of dat nou brokjes of natvoer zijn. En het verklaart tevens waarom een kat zonder kiezen nog prima kan eten. Toch is het doel natuurlijk om een gezond gebit te behouden.
Kittens hebben een melkgebit en wisselen rond 4-6 maanden naar een permanent gebit bestaande uit 12 snijtanden, 4 hoektanden en 14 kiezen. Het eten van brokjes bevordert over het algemeen het gezond blijven van de tanden en kiezen, omdat het “kauwen” de kiezen enigszins schoon schuurt. De tandplaque die zich vormt op de tanden en kiezen wordt op die manier (gedeeltelijk) verwijderd.
Tanden poetsen bij katten zou een mooie manier zijn om het gebit schoon te houden, maar is vrijwel onmogelijk. Zelfs als je het een kitten probeert aan te leren zul je op weerstand stuiten. Het tandvlees masseren met de wang, dus zonder de bek te openen, kan meestal wel en is een goede manier om te proberen tanden schoon en het tandvlees gezond te houden.
Bij een aantal katten zal na verloop van tijd toch te veel tandplaque achter blijven en dit kan dan omgevormd worden tot tandsteen onder invloed van bacteriën. Tandsteen kan weer tandvleesontstekingen veroorzaken en vanuit het tandvlees kan zelfs het onderliggende bot gaan ontsteken. Daarnaast kunnen ontstekingen vanuit de bek via de bloedbaan op andere plaatsen in organen terecht komen, zoals in de nieren of op de hartkleppen.
Meestal merken we pas dat de kat gebitsproblemen heeft als hij erg uit de bek gaat stinken, problemen krijgt met eten of zich anders gedraagt als gevolg van pijn in de bek.
Zodra er te veel tandsteen aanwezig is in de bek zal de dierenarts adviseren het gebit schoon te laten maken. Net als bij mensen wordt het tandsteen met een ultrasoon apparaat er af “getrild”. In ernstiger gevallen, als de kieswortel(s) al dermate ontstoken zijn dat behouden van het element niet meer mogelijk is, zal de tand of kies in kwestie worden getrokken.
Bij katten komt een aandoening aan het gebit voor dat we FORL noemen: Feline Odontoclastische Resorptieve Laesies. In de volksmond wordt het “tandhalslaesies” genoemd. Hierbij wordt het glazuur van tanden en kiezen geresorbeerd zodat de tandwortel bloot komt te liggen. Dit is een pijnlijke aandoening voor de kat, wat niet altijd even goed te merken is. Als de laesie wordt aangeraakt merk je echter wel heel goed dat dit pijnlijk is.
De oorzaak van FORL is vooralsnog onbekend en een goede therapie is ook beperkt. Door de aangetaste elementen te trekken is de bron van pijn weg, dus dit is de enige aangewezen therapie op dit moment. Het is niet mogelijk de aandoening te stoppen en als 1 element is aangetast volgen de overige elementen meestal ook in de loop der tijd.